Yenidoğanda kilo kaybı ve sarılık ne zaman önemlidir?

Sarılık nedir, neden ilk günlerde görülür?

Sarılık, alyuvarlar parçalanırken oluşan bilirubinin kanda birikmesiyle ciltte ve göz aklarında sarı görünüm oluşmasıdır. Yenidoğanın karaciğeri bilirubini uzaklaştırmaya henüz uyum sağladığı için hafif sarılık ilk günlerde sık görülebilir. Bununla birlikte bazı bebeklerde bilirubin hızla yükselebilir ve ölçüm ile yakın takip gerekebilir.

Sarılığın ne zaman başladığı önemlidir. Doğumdan sonraki ilk 24 saatte görülen sarılık olağan kabul edilmez; bebeğin gecikmeden sağlık kuruluşunda değerlendirilmesi gerekir. Daha sonra başlayan sarılığı da “nasıl olsa geçer” diye kendi başınıza sınıflandırmayın.

Sarılığın derecesi gözle anlaşılır mı?

Cilt ve göz aklarındaki sarılık gün ışığına yakın, iyi bir aydınlatmada daha kolay fark edilebilir. Koyu tenli bebeklerde göz aklarına, ağız içine, avuç içlerine ve ayak tabanlarına bakmak yardımcı olabilir. Ancak sarılığın nerede görüldüğü bilirubin düzeyini kesin olarak göstermez.

Bilirubin, cilde tutulan özel bir cihazla veya kan örneğiyle ölçülür. Sonuç; bebeğin saat olarak yaşı, doğum haftası ve riskleriyle birlikte değerlendirilir. İnternetteki tek bir bilirubin sayısını kendi bebeğinize tedavi sınırı gibi uygulamayın. Pencere önünde ya da doğrudan güneşte bekletmek de sarılık tedavisi değildir.

İlk günlerde kilo kaybı ne anlatır?

Doğumdan sonra sıvı dengesindeki değişim nedeniyle bir miktar kilo kaybı olabilir. Fakat doğum kilosundan hesaplanan tek bir oran, bebeğin iyi ya da kötü beslendiğini tek başına göstermez. Ölçümün hangi tartıda ve ne zaman yapıldığı; doğum şekli, gebelik haftası, sarılık, emzirmenin etkinliği, idrar ve dışkı değişimi değerlendirmeyi etkiler.

Bu nedenle ev tartısında art arda ölçüm yapmak yerine taburculukta verilen kontrol planına uyun. Kilo kaybının miktarını ve yeniden kilo alma sürecini çocuk doktorunuz değerlendirsin. Beslenme güçlüğü veya azalan bez sayısı varsa planlanan randevuyu beklemeyin.

Beslenme, kilo ve sarılık neden birlikte izlenir?

Yeterince süt alamayan bir bebek daha az idrar ve dışkı yapabilir; bilirubinin dışkıyla atılması yavaşlayabilir. Aynı bebekte beslenme güçlüğü, artan kilo kaybı ve koyulaşan sarılık bu nedenle birlikte görülebilir. Bu tablo anne sütünün zararlı olduğu anlamına gelmez. Sorun, sütün bebeğe yeterince geçmemesiyle ilgili olabilir ve emzirmenin gözlenmesi gerekebilir.

Bebeğinizin beslenme planını, emzirmeyi kesmeyi veya takviye başlamayı yalnızca sarılığın görünümüne ya da evdeki kilo hesabına göre değiştirmeyin. Çocuk doktoru bebeği muayene ederek, bilirubin ve kilo seyrini değerlendirerek; gerekiyorsa emzirme desteği, sağım veya ek beslenme planını kişiselleştirir.

Hangi durumda aynı gün değerlendirme gerekir?

Sarılık ilk 24 saatte başladıysa; giderek koyulaşıyor veya gövdeden kol ve bacaklara yayılıyor görünüyorsa; göz akları belirgin sarıysa; idrar koyu sarı-kahverengi ya da dışkı soluk, krem-beyaz renkteyse aynı gün çocuk doktorunuzu arayın ve değerlendirme isteyin. Sarılık iki haftayı geçtiyse de bebeğiniz iyi görünse bile doktorunuza bildirin.

Bebeğin beslenmek için güç uyanması, emmeyi veya biberonu alamaması, tekrar tekrar kusması, ıslak bezlerinin belirgin azalması, ağız kuruluğu, olağandışı halsizlik veya tiz ve durmayan ağlama da beklememeyi gerektirir. Üç ayını doldurmamış bebekte 38 °C ve üzeri ateşte gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Ne zaman 112'yi aramalısınız?

Bebeğiniz uyandırılamıyorsa, nöbet geçiriyorsa, gevşek ya da belirgin biçimde katı görünüyorsa, nefes almakta zorlanıyorsa veya dudakları ya da teni morarıyor-grileşiyorsa hemen 112'yi arayın. Bu belirtilerde bilirubin ölçümünü, kontrol saatini veya kaydın tamamlanmasını beklemeyin.

İlk günleri ilgili rehberlerle birlikte değerlendirin

Sarılık ve kilo, beslenme düzeninden ayrı düşünülemez. Yenidoğan rehberinde ilk kontrolleri; yeterli süt yazısında ise emme, yutma ve bez işaretlerini daha ayrıntılı görebilirsiniz.